Halide Edip Adıvar

Yazar, Politikacıhalide edip adivar

Doğum : 1884

Ölüm    : 9 Ocak 1964

1884 yılında İstanbul’un Beşiktaş semtinde dünyaya gelen Halide Edip Adıvar, 1901 yılında İstanbul Üsküdar’da bulunan Üsküdar Kız Lisesi’ni bitirdi. Bu lisede son sınıf öğrencisiyken matematik öğretmeni Salih Zeki Bey ile evlendi. Bu sebeple yazdığı ilk yazılarda Halide Salih ismini kullandı.

31 Mart Vakası dönemindeki karışıklıklardan ötürü Mısır’a oradan da İngiltere’ye gitti. 1909 yılında dönerek kadın haklarını savunan yazılar yazdı. Bu yazıları çeşitli dergilerde yayınlanan Adıvar, 1910 yılında eşinden ayrılınca babasının ismini imzasına ekledi ve Halide Edip adıyla yazılar yazmaya başladı.

Çeşitli kurumlarda öğretmenlik görevini sürdüren Adıvar, Balkan Savaşı yıllarında kadınların toplumsal yaşamdaki rolünü artırmak amacıyla kurulan Teal-i Nisvan cemiyetinin kurucuları arasında yer aldı. Yine bu dönemde Türk Ocağı’na katıldı. İkinci evliliğini 1917 yılında Dr. Adnan Adıvar ile yaptı.

Milli mücadele döneminde Anadolu’da gerçekleşen işgalleri protesto etmek amacıyla mitinglere katılan Halide Edip Adıvar, burada etkili konuşmalarıyla dikkat çekti. Eşiyle birlikte Kurtuluş Savaşı’na katılmak amacıyla Anadolu’da bulunan Mustafa Kemal Paşa karargahında basın ve ajans ile ilgili önemli görevler üstlendi. Sakarya Savaşı sırasında kendisine onbaşı rütbesi verilen Adıvar, Dumlupınar Savaşı’nın bitimiyle Başçavuş rütbesine yükseldi. Bu savaştaki başarılarından ötürü de İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.

Kurtuluş Savaşı’nın ardından Dışişleri Bakanlığı İstanbul Temsilciliği görevine getirilen Halide Edip Adıvar, cumhuriyetin ilanının ardından çeşitli gazetelerde yazılar yazmaya başladı. Atatürk ile düştüğü fikir ayrılığı ve tek partili dönemin başlangıcıyla birlikte Türkiye’den ayrılıp önce Fransa’da, ardından da İngiltere’de yaşadı.

1939 yılında Türkiye’ye dönüp, 1940 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Filolojisi kürsü başkanlığını yürüten Adıvar, 1950 yılında meclise bağımsız İzmir milletvekili olarak girdi. 1955 yılında eşi Adnan Adıvar’ın ölümü ile büyük üzüntü yaşadı.

9 Ocak 1964 tarihinde böbrek yetmezliği sonucu İstanbul’da yaşamını yitirdi.

Yazarlığı

1910 senesinde ilk romanı olan “Seviye Talip”i yayınlayan Halide Edip Adıvar, romanlarında genellikle modern güçlü kadın karakterler kullandı. Kurtuluş Savaşı dönemi romanlarından olan “Yeni Turan” ve “Ateşten Gömlek” gibi eserlerinde milli duyguların öne çıktığı gözlemlenen Adıvar’ın en ünlü romanı “Sinekli Bakkal”dır.

Eserleri

Roman

  • Heyula (1908)
  • Raik’in Annesi (1909)
  • Seviye Talip (1910)
  • Handan (1912)
  • Yeni Turan (1912)
  • Son Eseri (1913)
  • Mev’ud Hüküm (1918)
  • Ateşten Gömlek (1923)
  • Vurun Kahpeye (1923)
  • Kalp Ağrısı (1924)
  • Zeyno’nun Oğlu (1928)
  • Sinekli Bakkal (1936)
  • Yolpalas Cinayeti (1937)
  • Tatarcık (1939)
  • Sonsuz Panayır (1946)
  • Döner Ayna (1954)
  • Akile Hanım Sokağı (1958)
  • Kerim Ustanın Oğlu (1958)
  • Sevda Sokağı Komedyası (1959)
  • Çaresaz (1961)
  • Hayat Parçaları (1963)

Öykü

  • İzmir’den Bursa’ya (Yakup Kadri, Falih Rıfkı ve Mehmet Asım Us ile birlikte, 1922)
  • Harap Mabetler (1911)
  • Dağa Çıkan Kurt (1922)

Oyun

  • Kenan Çobanları (1916)
  • Maske ve Ruh (1945)

Anı

  • Türkün Ateşle İmtihanı (1962)
  • Mor Salkımlı Ev (1963)

Halide Edip Adıvar Belgeseli