Dostoyevski

Rus Yazardostoyevski

Doğum: 11 Kasım 1821

Ölüm    : 9 Şubat 1881

Tam Adı: Fyodor Mihayloviç Dostoyevski

11 Kasım 1821 tarihinde 6 çocuklu bir ailenin 2. Çocuğu olarak Moskova’da dünyaya gelen Dostoyevski Rus Edebiyatı’nın en ünlü yazarlarından biridir.

Dostoyevski’nin çocukluğu sarhoş bir baba ve hasta bir anne yanında geçti. Annesinin ölümünün ardından disiplinli bir okul olarak tanınan Petersburg Mühendis Okulu’na yatılı olarak okuması için gönderildi. Bu dönemde babasının ölüm haberini aldı. Okulundan mezun olduktan sonra Petersburg’da bulunan İstihkam Müdürlüğü’nde Asteğmen olarak göreve başladı. Fakat askerlik mesleğinin sevmediğinden ötürü bu görevde sadece bir yıl kalabildi ve ordudan istifa etti.

Küçüklüğünden beri okumaya düşkünlüğüyle bilinen Dostoyevski, yazarlık yapmayı daha çok seviyordu. İlk olarak kurgu romanı yazmaya başladı. 1846 yılında ilk kitabı olan İnsancıklar (Bednye Lyudi)’i yayınladı. Büyük beğeni toplayan bu kitabı ile yazarlıkta ün sahibi oldu. Ardından ikinci kitabı olan Öteki (Dvoynik)’yi 1846 yılında yayınladı. Bu kitabı ise sıkıcı bulunarak beğenilmedi. 1847 yılında üçüncü kitabı Ev Sahibesi (Hozyayka)’yı yayınladı ancak bu kitabı da beğenilmedi.

1848 yılında Beyaz Geceler (Beliye Noçi) ve Bir Yufka Yürekli (Slaboye Serdste) kitaplarını yayınladı. Ancak beklediği ilgiyi bulamayınca politikayla ilgilenmeye başlayıp liberallere katıldı.

1849 senesinde devlet aleyhinde suç işlediği iddiasıyla tutuklandı ve idama mahkum edildi. Her ne kadar idam kararı son anda iptal edilse de bu onda derin izler bıraktı. Cezası dört yıl kürek 6 yıl hapis cezasına çevrilen Dostoyevski, Sibirya’da bulunan Omsk Kalesi’ne sürgüne gönderildi. Sürgünde geçen 4 yılın ardından er rütbesiyle orduda göreve verildi. 1857 senesinde dul olan Maria Dmitrievna ile evlendi. 1859 yılında ordudan terhis edildi.

Özgürlüğüne kavuşan Dostoyevski, Petersburg’a geri döndü ve yazarlık mesleği için tekrar işe koyuldu. 1861’de Ezilenler (Unijenniye i Oskorblyonniye), 1862 ‘de ise Ölü Evinden Anılar (Zapiski iz Mertvogo Doma) eserlerini yayınladı. Yazarlıkta tekrar adından söz ettirmeyi başardıktan sonra bir yandan sara hastalığıyla mücadele ederken bir yandan da eserlerini yayınlamaya devam etti. Karısını kaybettikten sonra ikinci evliliğini yaptı ve sekreteri Anna Grigoriyevna Snitkina ile evlendi. Bu evlilikten bir kızı oldu. Fakat kızı doğumundan kısa bir süre sonra yaşamını yitirdi.

Yaşadığı büyük sarsıntılara rağmen eserlerini yayınlamaya devam eden Dostoyevski, son eseri Bir Büyük Günahkarın Yaşamı kitabını tamamlayamadan 31 Ocak 1881 tarihinde akciğer rahatsızlığı sonucu yaşamını yitirdi.

Eserleri

Roman

İnsancıklar (1846)
Öteki (1846, 1978)
Ev Sahibesi (1951, 1970)
Beyaz Geceler (1934, 1983)
Bir Yufka Yürekli (1957, 1985)
Netoçka Neznanova (1937, 1964)
Stepançikovo Köyü (1948, 1973)
Ölü Bir Evden Hatıralar (1946, 1969)
Ezilenler (1957, 1982)
Yeraltından Notlar (1973, 1985)
Suç ve Ceza (1945, 1984)
Kumarbaz (1941, 1986)
Budala (1941, 1985)
Ebedi Koca (1955, 1984)
Ecinniler (1960, 1984)
Delikanlı (1946, 1985)
Karamozof Kardeşler (1940, 1984)

Uzun Öykü

Amcamın Rüyası (1868, 1973)

Günlük

Bir Yazarın Günlüğü (günlük) 1975)

Konuşma

Batı Çıkmazı: Puşkin Üzerine Konuşma (1975)

Dostoyevski Belgeseli